LED TEKNOLOJİSİ SAĞLIĞINIZ İÇİN GÜVENLİ Mİ ?

LED’li aydınlatma armatürlerinde, ışığın göze ve deriye zararı ile mavi ışık tehlikesine karşı,
fotobiyolojik güvenlik standardının mutlaka uygulanması gerekir.

FOTOBİYOLOJİK GÜVENLİK

Fotobiyolojik güvenlik ile ilgili olarak, LED’ler, LED modüller, LED’li aydınlatma armatürleri vb. gibi katı hal aydınlatma ürünlerinde ışığın göze ve deriye zararı ile mavi ışık tehlikesine karşı, fotobiyolojik güvenlik standardının mutlaka uygulanması gerekir.

Farklı CCT değerlerinde beyaz ışık yayan armatürlerin dalga boyu spektrumu Şekil 1’de verilmiştir. Aydınlatma armatürlerinde (beyaz ışık ve/veya dar bantlı ışıma yapanlar) dalga boyu spektrumu incelendiğinde armatürlerin çok az miktarda da olsa mor öncesi ve/veya kızıl ötesi bölgede ışıma yapabildiği gözlemlenmektedir. Belirtilen bölgede yayınlanan ışığın göz (kornea/retina üzerinde) ve deride hasara yol açtığı bilinmektedir. Aydınlatma armatürlerinde kullanılan LED’lerin, özellikle göz ve cilt tabakasına fotobiyolojik açıdan zarar vermediğine dair, standartlara göre sertifikalandırılmış olması gerekir. Avrupa Birliği’nin bu husustaki standardı olan EN 62471’e göre, 200nm ile 3000nm arasında ışıma yapan ürünler, bu standart kapsamındaki testlere tabi tutulmalıdır.


Şekil 1. Farklı CCT değerlerine sahip tipik beyaz ışık yayan LED’lerin dalga boyu spektrumu

 

RİSK SINIFLARI

EN 62471: 2008 Paragraf 6.1’e göre risk grupları (mavi ışık için) aşağıdaki şekilde tanımlanmıştır:

  • Risk Grup 0 (İstisnai Grup): Herhangi bir fotobiyolojik tehlikeye yol açmamaktadır.
  • Risk Grubu 1 (Düşük Risk): Bu sınıflandırma için temel felsefe, maruz kalmadaki normal davranış sınırlamalardan dolayı lambanın bir tehlike ortaya çıkarmamasıdır.
  • Risk Grubu 2 (Orta Risk): Bu sınıflandırma için temel felsefe, çok parlak ışık kaynaklarına olan riskten kaçınma tepkisinden veya ısıl bozulmadan dolayı lambanın bir tehlike ortaya çıkarmamasıdır.
  • Risk Grubu 3 (Yüksek Risk): Bu sınıflandırma için temel felsefe, ani veya kısa maruz kalma için lambanın düzenli bir tehlike ortaya çıkarabilmesidir.


Şekil 2. Risk grupları ve maruz kalma süreleri

Risk grupları ve bu gruplara göre ışığa maksimum maruz kalabilme süreleri Şekil 2’de verilmiştir.

Risk grubu RG0 için maksimum maruz kalma süresi yaklaşık 10000 saniyedir (~3 saat). Bir armatüre ancak bundan daha uzun süre sürekli ve doğrudan bakıldığında risk teşkil edebilir.

RG1 grubu armatürlere maksimum maruz kalma süresi 100 saniyedir. Sıradan kullanım koşulları altında 100 saniyeden daha az direk ve doğrudan ışık kaynağına maruz kalmak tehlikeli olarak kabul edilmez.

Risk grubu RG1 limitlerini aştığı durumda risk grubu RG2 olarak kabul edilmektedir. Risk grupları için standartta belirtilmiş olan ışıma limitleri Tablo 1’de verilmiştir. RG2 sınıfı için maksimum maruz kalma süresi 0.25 saniyedir. Bu risk grubuna giren ürünler oldukça parlaktır. Bu sebeple gözün refleks olarak aniden kapanması ve kırpılması durumu görülür. 0.25 saniyeden daha az, ışığa direkt bakıldığında retina üzerinde herhangi hasara sebep olmaz.

Tablo 1. Risk grupları için belirtilen limitler

Risk Grubu Işıma ve maruz kalma süresi limitleri
RG 0 10000 sn 100 W/(m2sr) 1 W/m2
RG 1 100 sn 100000 W/(m2sr) 1 W/m2
RG 2 0.25 sn 4×106 W/(m2sr) 400 W/m2

 

Aydınlatma tasarımı yaparken ilgili güvenlik ve performans standardı şartlarına uygun aydınlatma ürünlerinin ve aydınlatma armatürlerinin kullanımı esas alınmalıdır.

Genel aydınlatma armatürlerine ilişkin mevcut EN 60598-1 standardı, RG0 veya RG1 risk gruplarının güvenlik amacıyla kabul edilebilir olduğunu göstermektedir. RG2’den daha büyük dereceli bir ışık kaynaklarının kullanımı uygun değildir. Risk grubu RG 0 veya RG 1 olan armatürlerin işaretlenmesine gerek yoktur. RG 2 sınır koşuluna ulaşıldığında limit mesafe IEC / TR 62778’e göre hesaplanmalıdır (bu belgenin 5. maddesine bakın). Mesafe 20 cm’den yüksekse, aşağıdaki gereksinimler önerilir:

  • Sabit aydınlatma armatürü olması durumunda, montaj için üretici talimat sayfası aşağıdaki tavsiyeleri verecektir: “Armatür, armatüre X m’den daha yakın bir mesafede uzun süre bakılması beklenmeyecek şekilde yerleştirilmelidir” (X m, ışık kaynağı ile göz veya izleyici arasındaki mesafedir). Ek olarak, ışık kaynağı bakım sırasında doğrudan görünür durumdaysa, aydınlatma armatürü aşağıdaki sembolle sağlanacaktır.
  • Portatif ve elde taşınan armatürlerde aşağıdaki sembol gerekecektir.

 

Çalışan ışık kaynağına doğrudan bakmayınız.

 

 

 

EAE Aydınlatma olarak ürettiğimiz armatürler EN 62471 standardına göre test edilmektedir. Ürünlerimiz standartlara göre işaretlenmekte ve gerekli durumlarda müşterilerimiz konu ile ilgili bilgilendirilmektedir.

Menü